Nethlutleysi - Reglugerð ESB
Þann 30. apríl 2016 tók gildi reglugerð um nethlutleysi (e. net neutrality) innan Evrópusambandsins (ESB). Búið er að taka reglugerðina upp í EES-samninginn og mun hún taka gildi hér á landi þegar Alþingi hefur gert viðeigandi breytingar á lögum um fjarskipti
Reglugerðin um nethlutleysi festir í lög ESB þá reglu að internetið eigi að vera opið og fyrir alla. Ákvæði hennar tryggja rétt endanlegra notenda á aðgangi að upplýsingum, til að dreifa upplýsingum og efni og til að nota og bjóða hugbúnað og þjónustu að eigin vali.
Þeim aðilum sem veita aðgang að internetinu er óheimilt að teppa eða hægja á umferð gagna um netið, nema í undantekningartilvikum sem teljast nauðsynleg. Til slíkra undantekninga teljast: Stýring umferðar í framhaldi af lagalegum úrskurði, stýring umferðar til að tryggja heildstæði og öryggi neta og þegar leysa þarf úr umferðateppum, þó þannig að allar tegundir umferðar fái jafna meðferð.
Reglugerðina er að finna í íslenskri þýðingu í heild á vef EFTA en í henni er einnig fjallað um alþjónustu, réttindi notenda varðandi rafræn fjarskiptanet og -þjónustu og um reiki á almennum farsímanetum innan ESB. (Síðasttalda breytingin hefur þegar tekið gildi hér á landi frá 1. ágúst 2016, sjá upplýsingar um reiki hér á vefnum)
BEREC (Body of European Regulators for Electronic Communications) er samstarfsvettvangur evrópskra eftirlitsstofnana á sviði fjarskipta) Þar hafa verið útfærðar leiðbeiningar til eftirlitsstofnananna sem samræma leiðsögn um eftirlit, framfylgni og opinbera upplýsingagjöf varðandi málefni sem falla undir reglugerðina um nethlutleysi og við úrlausn einstakra mála.
Leiðbeiningarnar munu einnig nýtast markaðsaðilum til að skipuleggja starfsemi sína varðandi nethlutleysi í samræmi við þær kvaðir sem reglugerðin hefur sett á fjarskiptafyrirtæki á EES-svæðinu.
Hvaða notendur njóta verndar og hvernig?
Reglugerðin tryggir réttindi „endanotenda“ til aðgangs og notkunar á opnu interneti. Í leiðbeiningum BEREC er gert ráð fyrir að þessi réttindi nái bæði til einstakra neytenda og markaðsaðila/fyrirtækja sem nota netaðgangsþjónustu. Meðal markaðsaðila sem njóta verndar skv. reglugerðinni eru bæði efnis- og þjónustuveitendur sem nota internetaðgang sinn til að miðla efni (t.d. vefsíður eða myndefni) eða veita þjónustu (t.d. leitarvélar eða netsímaþjónusta) til annarra endanotenda.
Hvaða þjónusta heyrir undir reglugerðina?
Í reglugerðinni er fjallað bæði um veitingu almenns aðgangs að internetinu og svokallaða "aðra þjónustu" (e. specialised services). Aðgangsþjónusta telst fjarskiptaþjónusta sem er opin öllum og veitir aðgang að því sem næst öllum hlutum internetsins, burtséð frá þeirri tækni sem notuð er til að flytja umferðina (t.d. ljósleiðari eða þráðlaust net) og burtséð frá þeirri tækni sem notuð er til að nálgast eða setja inn efni á internetið (t.d. borðtölva, farsími, spjaldtölva o.s.frv.)
Samkvæmt leiðbeiningum BEREC fellur eftirfarandi ekki undir reglurnar:
- Aðgangur að interneti á stöðum eins og kaffihúsum, veitingahúsum og innan fyrirtækja sem veita starfsmönnum sínum netaðgang, enda er notendahópur á slíkum stöðum fyrirfram ákveðinn og takmarkaður og aðgangurinn ekki opinn almenningi. Þetta getur þó farið eftir mati viðkomandi eftirlitsstofnunar í hverju einstöku tilfelli.
- Þjónusta þar sem aðgengi að internetinu er takmarkað af eðli þeirra tækja sem notuð eru til að tengjast því, t.d. búnaður sem tengist öðrum búnaði, (svokallað tæki í tæki, eða TíT. (e. M2M, machine to machine)). Þetta geta t.d. verið mælar af ýmsu tagi, lestölvur (lesbretti) o.fl.
Netaðgangsveitendum er skylt að hleypa öllum tegundum þjónustu um net sín. Ekki má banna eða loka fyrir aðgang að sérstakri þjónustu eða hugbúnaði, t.d. netsímaþjónustu (VoIP af öllu tagi, eða t.d. einungis Skype forritinu sérstaklega). Ekki má heldur banna eða loka á streymi á myndefni eða takmarka aðgang við einhverja ákveðna hluta internetsins, t.d. ákveðnar vefsíður.
Hvers vegna þurfa netaðgangsveitendur að tryggja aðgang að „því sem næst öllum hlutum internetsins“ en ekki öllu internetinu?
Þetta er tekið fram vegna þess að aðili sem veitir aðgang að internetinu ræður ekki yfir nema litlum hluta þess og sumir staðir geta verið óaðgengilegir tímabundið af einhverjum orsökum sem viðkomandi netaðgangsveitandi ræður ekki við, t.d. vegna reglna í öðrum löndum.